Principal

LEI 44/2003, do 21 de novembro, de ordenación das profesións sanitarias

    

*[Publicada no BOE núm. 280, do 22 de novembro de 2003]

 Sumario

EXPOSICIÓN DE MOTIVOS

 TÍTULO PRELIMINAR: Normas xerais

TITULO I: Do exercicio das profesións sanitarias

TÍTULO II: Da formación dos profesionais sanitarios

CAPÍTULO I: Normas xerais

CAPÍTULO II: Formación pregraduada

CAPÍTULO III: Formación especializada en Ciencias da Saúde

SECCIÓN 1a. OBXECTO E DEFINICIÓNS

SECCIÓN 2a. DA ESTRUTURA E A FORMACIÓN NAS ESPECIALIDADES EN CIENCIAS DA SAÚDE

SECCIÓN 3ª. ESTRUTURA DE APOIO Á FORMACIÓN

CAPÍTULO IV: Formación continuada

TÍTULO III: Do desenvolvemento profesional e o seu recoñecemento

TÍTULO IV: Do exercicio privado das profesións sanitarias

TÍTULO V: Da participación dos profesionais

Disposicións adicionais

Disposicións transitorias

Disposición derrogatoria

Disposición final

 

EXPOSICIÓN DE MOTIVOS

 

I

 indice^

A primeira regulación das profesións sanitarias no Estado español prodúcese mediado o século XIX, pois xa o Regulamento para as Subdelegacións de Sanidade Interior do Reino, do 24 de xullo de 1848, determinaba que o exercicio das profesións de Medicina, Farmacia e Veterinaria estaba comprendido dentro do ramo da Sanidade.

 

Pola Lei do 28 de novembro de 1855, sobre o Servizo Xeral de Sanidade, instituíronse os Xurados Médicos Provinciais de Cualificación, que tiñan por obxecto previr, amoestar e cualificar as faltas que cometesen os profesionais no exercicio das súas facultades, así como regularizar os seus honorarios, reprimir os abusos e establecer unha severa moral médica.

 

Tanto a Lei de 1855 como a Instrución Xeral do 12 de xaneiro de 1904 se preocuparon de regulamentar, sequera, o exercicio profesional do que denominaron "a arte de curar" co establecemento dun rexistro de profesionais que puxeron a cargo dos Subdelegados de Sanidade.

 

A entrada en vigor, xa a mediados do século XX, doutras leis sanitarias, supuxo o abandono do sistema de ordenación seguido até daquela. A Lei de Bases da Sanidade Nacional, do 25 de novembro de 1944, dedicou unicamente a súa base 12 á organización profesional de médicos, pracicantes e odontólogos, cunha única previsión, a da existencia de corporacións profesionais.

 

A Lei 14/1986, do 25 de abril, Xeral de Sanidade, unicamente se refire ao exercicio libre das profesións sanitarias, sen afrontar a súa regulación, aínda que prevé, como competencia do Estado, a homologación de programas de formación posgraduada, perfeccionamento e especialización de persoal sanitario, así como a homologación xeral dos postos de traballo dos servizos sanitarios. Iso é así porque a Lei Xeral de Sanidade é unha norma de natureza predominantemente organizativa, que ten como obxectivo primordial establecer a estrutura e funcionamento do sistema sanitario público no novo modelo político e territorial do Estado que deriva da Constitución de 1978.

 

Debido a iso, o esencial do exercicio da medicina e do resto das profesións sanitarias, coa soa excepción da odontoloxía e outras profesións relacionadas coa saúde dental, ás que se refire a Lei 10/1986, do 17 de marzo, queda deferido a outras disposicións, xa sexan as reguladoras do sistema educativo, xa as das relacións cos pacientes, xa as relativas aos dereitos e deberes dos profesionais en canto tales ou xa as que regulan as relacións de servizo dos profesionais cos centros ou as institucións e corporacións públicas e privadas.

 

Esta situación de práctico baleiro normativo, unida á íntima conexión que o exercicio das profesións sanitarias ten co dereito á protección da saúde, co dereito á vida e á integridade física, co dereito á intimidade persoal e familiar, co dereito á dignidade humana e co dereito ao libre desenvolvemento da personalidade, aconsella o tratamento lexislativo específico e diferenciado das profesións sanitarias.

 

Non pode esquecerse, por outra parte, a normativa das Comunidades Europeas, centrada nas directivas sobre recoñecemento recíproco, entre os Estados membros, de diplomas, certificados e outros títulos relativos ao exercicio das profesións sanitarias que, na medida que subordinan o acceso ás actividades profesionais sanitarias á posesión dos títulos que nas directivas se precisan, introducen, indubidabelmente, unha limitación ao exercicio profesional que se ten que establecer, no noso dereito interno, por norma con rango formal de lei, tal e como esixe o artigo 36 da nosa Constitución.

 

O contido da lei, nesta materia, debe de centrarse en regular as condicións de exercicio e os respectivos ámbitos profesionais, así como as medidas que garantan a formación básica, práctica e clínica dos profesionais.

 

En virtude de todo iso, esta lei ten por finalidade dotar o sistema sanitario dun marco legal que contemple os diferentes instrumentos e recursos que fagan posíbel a maior integración dos profesionais no servizo sanitario, no preventivo e no asistencial, tanta na súa vertente pública como na privada, facilitando a corresponsabilidade no logro dos fins comúns e na mellora da calidade da atención sanitaria prestada á povoación, garantindo, así mesmo, que todos os profesionais sanitarios cumpren cos niveis de competencia necesarios para tratar de seguir salvagardando o dereito á protección da saúde.

 

 

II

 

O concepto de profesión é un concepto elusivo que foi desenvolvido desde a socioloxía en función dunha serie de atributos como formación superior, autonomía e capacidade auto-organizativa, código deontolóxico e espírito de servizo, que se dan en maior ou menor medida nos diferentes grupos ocupacionais que se recoñecen como profesións. A pesar das devanditas ambigüidades e considerando que a nosa organización política só se recoñece como profesión existente aquela que está normada desde o Estado, os criterios a utilizar para determinar cales son as profesións sanitarias débense basear na normativa preexistente. Esta normativa corresponde a dous ámbitos: o educativo e o que regula as corporacións colexiais. Por iso nesta lei recoñécense como profesións sanitarias aquelas que a normativa universitaria recoñece como titulacións do ámbito da saúde, e que na actualidade gozan dunha organización colexial recoñecida polos poderes públicos.

 

Por outra parte, existe a necesidade de resolver, con pactos interprofesionais previos a calquera normativa reguladora, a cuestión dos ámbitos competenciais das profesións sanitarias mantendo a vontade de recoñecer simultaneamente os crecentes espazos competenciais compartidos interprofesionalmente e os moi relevantes espazos específicos de cada profesión. Por iso nesta lei non se pretendeu determinar as competencias dunhas e outras profesións dunha forma pechada e concreta senón que establece as bases para que se produzan estes pactos entre profesións, e que as praxes cotiás dos profesionais en organizacións crecentemente multidisciplinares evolúan de forma non conflitiva, senón cooperativa e transparente.

 

 

III

 

Co obxectivo de cumprir os fins antes expostos, así como o de mellor protección da saúde conforme ao previsto no artigo 43 da Constitución Española, esta lei estrutúrase nun título preliminar e noutros cinco títulos.

 

O título preliminar e o título I diríxense a determinar os aspectos esenciais do exercicio das profesións sanitarias, establecendo, de forma expresa, cales son tales profesións, reservando aos correspondentes titulados o exercicio destas, determinando os ámbitos funcionais propios de cada unha delas, e enumerando os dereitos dos usuarios dos seus servizos profesionais.

 

O título II da lei regula a formación dos profesionais sanitarios, contemplando tanto a formación pregraduada como a especializada e, o que é unha innovación normativa de singular relevancia, a formación continuada. A esixencia desta última, con carácter xeral, con efectos no recoñecemento do desenvolvemento profesional do persoal dos servizos sanitarios, ten que ter especial influencia no propio desenvolvemento, consolidación, calidade e cohesión do noso sistema sanitario.

  

O desenvolvemento profesional e o seu recoñecemento é obxecto de regulación no título III, que establece os seus principios xerais, comúns e homologábeis en todo o Sistema Sanitario. Séntanse así as bases dun sistema imprescindíbel para propiciar o desenvolvemento do Sistema Sanitario de acordo co principio de calidade asistencial e de mellora permanente das prestacións sanitarias, sistema que vén sendo requirido polos propios profesionais, polos servizos autonómicos de saúde e polos servizos sanitarios de titularidade privada.

 

O exercicio profesional no ámbito privado se regula no título IV desta lei, que establece, como principio xeral, a aplicación aos servizos sanitarios de tal titularidade dos criterios que se determinan nesta norma, co fin de garantir a máxima calidade das prestacións sanitarias, sexa cal sexa o financiamento destas.

 

A lei complétase co título V, relativo á participación dos profesionais sanitarios no desenvolvemento, planificación e ordenación das profesións sanitarias, participación que se articula a través da Comisión Consultiva Profesional, na que están representados todos os estamentos profesionais.

 

 

TÍTULO PRELIMINAR

Normas xerais

indice^

Artigo 1. Obxecto e ámbito de aplicación.

 

Esta lei regula os aspectos básicos das profesións sanitarias tituladas no que se refire ao seu exercicio por conta propia ou allea, á estrutura xeral da formación dos profesionais, ao desenvolvemento profesional destes e á súa participación na planificación e ordenación das profesións sanitarias. Así mesmo, establece os rexistros de profesionais que permitan facer efectivo os dereitos dos cidadáns respecto ás prestacións sanitarias e a adecuada planificación dos recursos humanos do sistema de saúde.

 

As disposicións desta lei son aplicábeis tanto se a profesión se exerce nos servizos sanitarios públicos como no ámbito da sanidade privada.

 

Artigo 2. Profesións sanitarias tituladas.

 

1. De conformidade co artigo 36 da Constitución, e para os efectos desta lei, son profesións sanitarias, tituladas e reguladas, aquelas en que a súa formación pregraduada ou especializada se dirixe específica e fundamentalmente a dotar os interesados dos coñecementos, habilidades e actitudes propias da atención de saúde, e que están organizadas en colexios profesionais oficialmente recoñecidos polos poderes públicos, de acordo co previsto na normativa especificamente aplicábel.

2. As profesións sanitarias estrutúranse nos seguintes grupos:

a) De nivel Licenciado: as profesións para o exercicio das cales habilitan os títulos de Licenciado en Medicina, en Farmacia, en Odontoloxía e en Veterinaria e os títulos oficiais de especialista en Ciencias da Saúde para Licenciados a que se refire o título II desta lei.

b) De nivel Diplomado: as profesións para o exercicio das cales habilitan os títulos de Diplomado en Enfermería, en Fisioterapia, en Terapia Ocupacional, en Podoloxía, en Óptica e Optometría, en Logopedia e en Nutrición Humana e Dietética e os títulos oficiais de especialista en Ciencias da Saúde para tales Diplomados a que se refire o título II desta lei.

3. Cando así resulte necesario, polas características da actividade, para mellorar a eficacia dos servizos sanitarios ou para adecuar a estrutura preventiva ou asistencial ao progreso científico e tecnolóxico, poderase declarar formalmente o carácter de profesión sanitaria, titulada e regulada, dunha determinada actividade non prevista no apartado anterior, mediante norma con rango de lei.

Conforme ao establecido na Lei 10/1986, do 17 de marzo, sobre odontólogos e outros profesionais relacionados coa saúde dental, teñen carácter de profesión sanitaria a de protésico dental e a de hixienista dental.

4. Nas normas a que se refire o apartado 3, estableceranse os procedementos para que o Ministerio de Sanidade e Consumo expida, cando iso resulte necesario, unha certificación acreditativa que habilite para o exercicio profesional dos interesados.

 

Artigo 3. Profesionais do área sanitaria de formación profesional.

 

1. De conformidade co artigo 35.1 da Constitución, son profesionais da área sanitaria de formación profesional quen posúe os títulos de formación profesional da familia profesional sanidade, ou os títulos ou certificados equivalentes a estes.

2. Os profesionais da área sanitaria de formación profesional estrutúranse nos seguintes grupos:

a) De grao superior: quen ostenta os títulos de Técnico Superior en Anatomía Patolóxica e Citoloxía, en Dietética, en Documentación Sanitaria, en Hixiene Bucodental, en Imaxe para o Diagnóstico, en Laboratorio de Diagnóstico Clínico, en Ortoprotésica, en Próteses Dentais, en Radioterapia, en Saúde Ambiental e en Audioprótese.

b) De grao medio: quen ostenta os títulos de Técnico en Coidados Auxiliares de Enfermería e en Farmacia.

3. Terán, así mesmo, a consideración de profesionais da área sanitaria de formación profesional os que estean en posesión dos títulos de formación profesional que, na familia profesional sanidade, estableza a Administración Xeral do Estado conforme ao previsto no artigo 10.1 da Lei Orgánica 5/2002, do 19 de xuño, das Cualificacións e da Formación Profesional.

4. Os técnicos superiores e técnicos aos que se refire este artigo exercerán a súa actividade profesional sanitaria de acordo coas normas reguladoras da formación profesional, dos seus distintos niveis formativos e da súa concreta titulación, no marco do respecto á competencia profesional, responsabilidade e autonomía propias das profesións sanitarias contempladas nos artigos 6 e 7 desta lei.

5. As Administracións sanitarias establecerán, nos casos en que resulte procedente, os modelos para a integración e incorporación dos técnicos superiores e técnicos a que se refire este artigo e das súas actividades profesionais sanitarias aos centros e establecementos dependentes ou adscritos a tales Administracións, e regularán os sistemas de formación continuada e de desenvolvemento destes.

 

 

TÍTULO I

Do exercicio das profesións sanitarias

indice^ 

Artigo 4. Principios xerais.

 

1. De acordo co establecido nos artigos 35 e 36 da Constitución, recoñécese o dereito ao libre exercicio das profesións sanitarias, cos requisitos previstos nesta lei e nas demáis normas legais que resulten aplicábeis.

2. O exercicio dunha profesión sanitaria, por conta propia ou allea, requirirá a posesión do correspondente título oficial que habilite expresamente para iso ou, se é o caso, da certificación prevista no artigo 2.4, e aterase, se é o caso, ao prevista nesta, nas demais leis aplicábeis e nas normas reguladoras dos colexios profesionais.

3. Os profesionais sanitarios desenvolven, entre outras, funcións nos ámbitos asistencial, investigador, docente, de xestión clínica, de prevención e de información e educación sanitarias.

4. Corresponde a todas as profesións sanitarias participar activamente en proxectos que poidan beneficiar a saúde e o benestar das persoas en situacións de saúde e enfermidade, especialmente no campo da prevención de enfermidades, da educación sanitaria, da investigación e do intercambio de información con outras profesionais e coas autoridades sanitarias, para mellor garantía das ditas finalidades.

5. Os profesionais terán como guía da súa actuación o servizo á sociedade, o interese e saúde do cidadán a quen se lle presta o servizo, o cumprimento rigoroso das obrigas deontolóxicas, determinadas polas propias profesións conforme á lexislación vixente, e dos criterios de normo-praxe ou, se é o caso, os usos xerais propios da súa profesión.

6. Os profesionais sanitarios realizarán ao longo da súa vida profesional unha formación continuada, e acreditarán regularmente a súa competencia profesional.

 

 

 

7. O exercicio das profesións sanitarias levarase a cabo con plena autonomía técnica e científica, sen máis limitacións que as establecidas nesta lei e polos demais principios e valores contidos no ordenamento xurídico e deontolóxico, e de acordo cos seguintes principios:

a) Existirá formalización escrita do seu traballo reflectido nunha historia clínica que deberá ser común para cada centro e única para cada paciente atendido nel. A historia clínica tenderá a ser soportada en medios electrónicos e a ser compartida entre profesionais, centros e niveis asistenciais.

b) Tenderase á unificación dos criterios de actuación, que estarán baseados na evidencia científica e nos medios dispoñíbeis e soportados en guías e protocolos de práctica clínica e asistencial. Os protocolos deberán ser utilizados de forma orientativa, como guía de decisión para todos os profesionais dun equipo, e serán regularmente actualizados coa participación daqueles que os deben aplicar.

c) A eficacia organizativa dos servizos, seccións e equipos, ou unidades asistenciais equivalentes sexa cal sexa a súa denominación, requirirá a existencia escrita de normas de funcionamento interno e a definición de obxectivos e funcións tanto xerais como específicas para cada membro do mesmo, así como a cumprimentación por parte das profesionais da documentación asistencial, informativa ou estatística que determine o centro.

d) A continuidade asistencial dos pacientes, tanto a daqueles que sexan atendidos por distintos profesionais e especialistas dentro do mesmo centro como a de quen o sexa en diferentes niveis, requirirá en cada ámbito asistencial a existencia de procedementos, protocolos de elaboración conxunta e indicadores para asegurar esta finalidade.

e) A progresiva consideración da interdisciplinariedade e multidisciplinariedade dos equipos profesionais na atención sanitaria.

 

Artigo 5. Principios xerais da relación entre os profesionais sanitarios e as persoas atendidas por eles.

 

1. A relación entre os profesionais sanitarios e as persoas atendidas por eles réxese polos seguintes principios xerais:

a) Os profesionais teñen o deber de prestar unha atención sanitaria técnica e profesional adecuada ás necesidades de saúde das persoas que atenden, de acordo co estado de desenvolvemento dos coñecementos científicos de cada momento e cos niveis de calidade e seguridade que se establecen nesta lei e o resto de normas legais e deontolóxicas aplicábeis.

b) Os profesionais teñen o deber de facer un uso racional dos recursos diagnósticos e terapéuticos ao seu cargo, tomando en consideración, entre outros, os custos das súas decisións, e evitando a sobreutilización, a infrautilización e a inadecuada utilización destes.

c) Os profesionais teñen o deber de respectar a personalidade, dignidade e intimidade das persoas ao seu coidado e deben respectar a participación destas nas tomas de decisións que lles afecten. En todo caso, deben ofrecer unha información suficiente e adecuada para que aquelas poidan exercer o seu dereito ao consentimento sobre as ditas decisións.

d) Os pacientes teñen dereito á libre elección do médico que debe atendelos. Tanto se o exercicio profesional se desenvolve no sistema público como no ámbito privado por conta allea, este dereito exercerase de acordo cunha normativa explícita que debe ser publicamente coñecida e accesíbel. Nesta situación o profesional pode exercer o dereito de renunciar a prestar atencións sanitarias ña dita persoa só se iso non implica desatención. No exercicio no sistema público ou privado, esta renuncia exercerase de acordo con procedementos regulares, establecidos e explícitos, e dela deberá quedar constancia formal.

e) Os profesionais e os responsábeis dos centros sanitarios facilitaranlles aos seus pacientes o exercicio do dereito a coñecer o nome, a titulación e a especialidade dos profesionais sanitarios que os atenden, así como a coñecer a categoría e función destes, se así estivesen definidas no seu centro ou institución.

f) Os pacientes teñen dereito a recibir información de acordo co establecido na Lei 41/2002, do 14 de novembro, básica reguladora da autonomía do paciente e dos dereitos e obrigas en materia de información e documentación clínica.

2. Para garantir de forma efectiva e facilitar o exercicio dos dereitos a que se refire o apartado anterior, os colexios profesionais, consellos autonómicos e consellos xerais, nos seus respectivos ámbitos territoriais, establecerán os rexistros públicos de profesionais que, de acordo cos requisitos desta lei, serán accesíbeis á povoación e estarán a disposición das Administracións sanitarias. Os indicados rexistros, respectando os principios de confidencialidade dos datos persoais contidos na normativa de aplicación, deberán permitir coñecer o nome, titulación, especialidade, lugar de exercicio e os outros datos que nesta lei se determinan como públicos.

Así mesmo, poderán existir nos centros sanitarios e nas entidades de seguros que operan no ramo da enfermidade, outros rexistros de profesionais de carácter complementario aos anteriores, que sirvan aos fins indicados no apartado anterior, conforme ao previsto nos artigos 8.4 e 43 desta lei.

Os criterios xerais e requisitos mínimos destes rexistros serán establecidos polas Administracións sanitarias dentro dos principios xerais que determine o Consello Interterritorial do Sistema Nacional de Saúde, que poderá acordar a integración destes ao do Sistema de Información Sanitaria do Sistema Nacional de Saúde.

 

Artigo 6. Licenciados sanitarios.

 

1. Corresponde, en xeral, aos Licenciados sanitarios, dentro do ámbito de actuación para a que lles faculta o seu correspondente título, a prestación persoal directa que sexa necesaria nas diferentes fases do proceso de atención integral de saúde e, se é o caso, a dirección e avaliación do desenvolvemento global do dito proceso, sen menoscabo da competencia, responsabilidade e autonomía propias dos distintos profesionais que interveñen no mesmo.

2. Sen prexuízo das funcións que, de acordo coa súa titulación e competencia específica corresponda desenvolver a cada profesional sanitario nin das que poidan desenvolver outros profesionais, son funcións de cada unha das profesións sanitarias de nivel de Licenciados as seguintes:

 

a) Médicos: corresponde aos Licenciados en Medicina a indicación e realización das actividades dirixidas á promoción e mantemento da saúde, á prevención das enfermidades e ao diagnóstico, tratamento, terapéutica e rehabilitación dos pacientes, así como ao xuízo e prognóstico dos procesos obxecto de atención.

b) Farmacéuticos: corresponde aos Licenciados en Farmacia as actividades dirixidas á produción, conservación e dispensación dos medicamentos, así como a colaboración nos procesos analíticos, farmacoterapéuticos e de vixilancia da saúde pública.

c) Dentistas: corresponde aos Licenciados en Odontoloxía e aos Médicos Especialistas en Estomatoloxía, sen prexuízo das funcións dos Médicos Especialistas en Cirurxía Oral e Maxilofacial, as funcións relativas á promoción da saúde buco-dental e á prevención, diagnóstico e tratamento sinalados na Lei 10/1986, do 17 de marzo, sobre odontólogos e outros profesionais relacionados coa saúde bucodental.

d) Veterinarios: corresponde aos Licenciados en Veterinaria o control da hixiene e da tecnoloxía na produción e elaboración de alimentos de orixe animal, así como a prevención e loita contra as enfermidades animais, particularmente as zoonoses, e o desenvolvemento das técnicas necesarias para evitar os riscos que no home poden producir a vida animal e as súas enfermidades.

3. Son, tamén, profesionais sanitarios de nivel Licenciado os que estean en posesión dun título oficial de especialista en Ciencias da Saúde establecido, conforme ao previsto no artigo 19.1 desta lei, para psicólogos, químicos, biólogos, bioquímicos ou outros licenciados universitarios non incluídos no número anterior.

Estes profesionais desenvolverán as funcións que correspondan á súa respectiva titulación, dentro do marco xeral establecido no artigo 16.3 desta lei.

4. Cando unha actividade profesional sexa declarada formalmente como profesión sanitaria, titulada e regulada, con nivel de Licenciado, na correspondente norma enunciaranse as funcións que correspondan a esta, dentro do marco xeral previsto no apartado 1 deste artigo.

 

Artigo 7. Diplomados sanitarios.

 

1. Corresponde, en xeral, aos Diplomados sanitarios, dentro do ámbito de actuación para que lles faculta o seu correspondente título, a prestación persoal dos coidados ou os servizos propias da súa competencia profesional nas distintas fases do proceso de atención de saúde, sen menoscabo da competencia, responsabilidade e autonomía propias dos distintos profesionais que interveñen en tal proceso.

2. Sen prexuízo das funcións que, de acordo coa súa titulación e competencia específica corresponda desenvolver a cada profesional sanitario, nin das que poidan desenvolver outros profesionais, son funcións de cada unha das profesións sanitarias de nivel Diplomado as seguintes:  

a) Enfermeiros: corresponde aos Diplomados universitarios en Enfermería a dirección, avaliación e prestación dos coidados de Enfermería orientados á promoción, mantemento e recuperación da saúde, así como á prevención de enfermidades e discapacidades.

b) Fisioterapeutas: corresponde aos Diplomados universitarios en Fisioterapia a prestación das coidados propias da súa disciplina, a través de tratamentos con medios e axentes físicos, dirixidos á recuperación e rehabilitación de persoas con disfuncións ou discapacidades somáticas, así como á prevención destas.

c) Terapeutas ocupacionais: corresponde aos Diplomados universitarios en Terapia Ocupacional a aplicación de técnicas e a realización de actividades de carácter ocupacional que tendan a potenciar ou suprir funcións físicas ou psíquicas diminuídas ou perdidas, e a orientar e estimular o desenvolvemento de tales funcións.

d) Podólogos: os Diplomados universitarios en Podoloxía realizan as actividades dirixidas ao diagnóstico e tratamento das afeccións e deformidades dos pés, mediante as técnicas terapéuticas propias da súa disciplina.

e) Ópticos-optometristas: os Diplomados universitarios en Óptica e Optometría desenvolven as actividades dirixidas á detección dos defectos da refracción ocular, a través da súa medida instrumental, á utilización de técnicas de reeducación, prevención e hixiene visual, e á adaptación, verificación e control das axudas ópticas.

f) Logopedas: os Diplomados universitarios en Logopedia desenvolven as actividades de prevención, avaliación e recuperación dos trastornos da audición, a fonación e da linguaxe, mediante técnicas terapéuticas propias da súa disciplina.

g) Dietistas-nutricionistas: os Diplomados universitarios en Nutrición Humana e Dietética desenvolven actividades orientadas á alimentación da persoa ou de grupos de persoas, adecuadas ás necesidades fisiolóxicas e, se é o caso, patolóxicos destas, e de acordo cos principios de prevención e saúde pública.

3. Cando unha actividade profesional sexa declarada formalmente como profesión sanitaria, titulada e regulada, con nivel de Diplomado, na correspondente norma enunciaranse as funcións que correspondan a esta, dentro do marco xeral previsto no apartado 1 deste artigo.

 

Artigo 8. Exercicio profesional nas organizacións sanitarias.

 

1. O exercicio profesional nas organizacións sanitarias rexerase polas normas reguladoras do vínculo entre os profesionais e tales organizacións, así como polos preceptos desta e das demais normas legais que resulten de aplicación.

2. Os profesionais poderán prestar servizos conxuntos en dous ou máis centros, mesmo cando manteñan a súa vinculación a un só deles, cando se manteñan alianzas estratéxicas ou proxectos de xestión compartida entre distintos establecementos sanitarios. Nesta suposto, os nomeamentos ou contratos de nova creación poderán vincularse ao proxecto no seu conxunto, sen prexuízo do que estableza, se é o caso, a normativa sobre incompatibilidades.

3. Os centros sanitarios revisarán, cada tres anos como mínimo, que os profesionais sanitarios do seu cadro de persoal cumpren os requisitos necesarios para exercer a profesión conforme ao previsto nesta lei e nas demais normas aplicábeis, entre eles a titulación e demais diplomas, certificados ou credenciais profesionais destas, co fin de determinar a continuidade da habilitación para seguir prestando servizos de atención ao paciente. Os centros disporán dun expediente persoal de cada profesional, no que se conservará a súa documentación e ao que o interesado terá dereito de acceso.

4. Para facer posíbel a elección de médico que prevé o artigo 13 da Lei 41/2002, do 14 de novembro, básica reguladora da autonomía do paciente e de dereitos e obrigas en materia de información e documentación clínica, e de acordo co establecido no artigo 5.2 desta lei, os centros sanitarios disporán dun rexistro do seu persoal médico, do cal se poñerá en coñecemento dos usuarios o nome, titulación, especialidade, categoría e función dos profesionais.

5. No suposto de que, como consecuencia da natureza xurídica da relación en virtude da cal se exerza unha profesión, o profesional tivese que actuar nun asunto, forzosamente, conforme a criterios profesionais diferentes dos seu, poderá facelo constar así por escrito, coa salvagarda en todo caso do segredo profesional e sen menoscabo da eficacia da súa actuación e dos principios contidos nos artigos 4 e 5 desta lei.

  

Artigo 9. Relacións interprofesionais e traballo en equipo.

 

1. A atención sanitaria integral supón a cooperación multidisciplinaria, a integración dos procesos e a continuidade asistencial, e evita o fraccionamento e a simple superposición entre procesos asistenciais atendidos por distintos titulados ou especialistas.

2. O equipo de profesionais é a unidade básica na que se estruturan de forma uni ou multiprofesional e interdisciplinar os profesionais e demais persoal das organizacións asistenciais para realizar efectiva e eficientemente os servizos que lles son requiridos.

3. Cando unha actuación sanitaria se realice por un equipo de profesionais, articularase de forma xerarquizada ou colexiada, se é o caso, atendendo aos criterios de coñecementos e competencia, e se é o caso á de titulación, dos profesionais que integran o equipo, en función da actividade concreta a desenvolver, da confianza e coñecemento recíproco das capacidades dos seus membros, e dos principios de accesibilidade e continuidade asistencial das persoas atendidas.

4. Dentro dun equipo de profesionais, será posíbel a delegación de actuacións, sempre e cando estean previamente establecidas dentro do equipo as condicións conforme ás cales a dita delegación ou distribución de actuacións poida producirse.

Condición necesaria para a delegación ou distribución do traballo é a capacidade para o realizar por parte de quen recibe a delegación, capacidade que deberá ser obxectivábel, sempre que fose posíbel, coa oportuna acreditación.

5. Os equipos de profesionais, unha vez constituídos e aprobados no seo de organizacións ou institucións sanitarias, serán recoñecidos e apoiados e as súas actuacións facilitadas, polos órganos directivos e xestores destas. Os centros e institucións serán responsábeis da capacidade dos profesionais para realizar unha correcta actuación nas tarefas e funcións que lles sexan encomendadas no proceso de distribución do traballo en equipo.

 

Artigo 10. Xestión clínica nas organizacións sanitarias.

 

1. As Administracións sanitarias, os servizos de saúde ou os órganos de goberno dos centros e establecementos sanitarios, segundo corresponda, establecerán os medios e sistemas de acceso ás funcións de xestión clínica, a través de procedementos nos que terán que ter participación os propios profesionais.

Tales funcións poderán ser desempeñadas en función de criterios que acrediten os coñecementos necesarios e a adecuada capacitación.

2. Para os efectos desta lei teñen a consideración de funcións de xestión clínica as relativas á xefatura ou coordinación de unidades e equipos sanitarios e asistenciais, as de titorías e organización de formación especializada, continuada e de investigación e as de participación en comités internos ou proxectos institucionais dos centros sanitarios dirixidos, entre outros, a asegurar a calidade, seguridade, eficacia, eficiencia e ética asistencial, a continuidade e coordinación entre niveis ou o acollemento, coidados e benestar dos pacientes.

3. O exercicio de funcións de xestión clínica estará sometido á avaliación do desempeño e dos resultados. Tal avaliación terá carácter periódico e poderá determinar, se é o caso, a confirmación ou remoción do interesado nas ditas funcións, e terá efectos na avaliación do desenvolvemento profesional acadado.

4. O desempeño de funcións de xestión clínica será obxecto do oportuno recoñecemento por parte do centro, do servizo de saúde e do conxunto do sistema sanitario, na forma en que en cada comunidade autónoma se determine.

 

Artigo 11. Investigación e docencia.

 

1. Toda a estrutura asistencial do sistema sanitario estará en disposición de ser utilizada para a investigación sanitaria e para a docencia dos profesionais.

2. As Administracións sanitarias, en coordinación coas Administracións educativas, promoverán as actividades de investigación e docencia en todos os centros Sanitarios, como elemento esencial para o progreso do sistema sanitario e dos seus profesionais.

 Os titulares dos centros sanitarios e os servizos de saúde poderán formalizar convenios e concertos co Instituto de Saúde Carlos III, con outros centros de investigación, públicos ou privados, e con outras institucións que teñan interese na investigación sanitaria, para o desenvolvemento de programas de investigación, para a dotación de prazas vinculadas, ou específicas de investigador, nos establecementos sanitarios, para a designación de titores da investigación e para o establecemento de sistemas específicos de formación de investigadores durante o período inmediatamente posterior á obtención do título de especialista.

3. Os servizos de saúde, institucións e centros sanitarios e as universidades poderán formalizar os concertos previstos na Lei Orgánica 6/2001, do 21 de decembro, de Universidades, na Lei 14/1986, do 25 de abril, Xeral de Sanidade e no artigo 14 desta lei, para asegurar a docencia prática das ensinanzas sanitarias que así o requiran, de acordo coas bases xerais que estableza o Goberno para o dito réxime de concertos, ao abeiro do establecido na disposición adicional sétima da devandita dita lei orgánica.

Os centros sanitarios acreditados para a formación especializada deberán contar cunha comisión de docencia e os xefes de estudos, coordinadores docentes e titores da formación que resulten adecuados en función da súa capacidade docente, na forma que se prevé no título II desta lei.

Os centros sanitarios acreditados para desenvolver programas de formación continuada deberán contar cos xefes de estudos, coordinadores docentes e titores da formación que resulten adecuados en función das actividades a desenvolver.

  

TÍTULO II

Da formación dos profesionais sanitarios

indice^

CAPÍTULO I

 Normas xerais

Artigo 12. Principios reitores.

indice^ 

Son principios reitores da actuación formativa e docente no ámbito das profesións sanitarias:

a) A colaboración permanente entre os organismos das Administracións públicas competentes en materia de educación e de sanidade.

b) A concertación das universidades e dos centros docentes de formación profesional e as institucións e centros sanitarios, a fin de garantir a docencia práctica dos ensinanzas que así o requiran.

c) A disposición de toda a estrutura do sistema sanitario para ser utilizada na docencia pregraduada, especializada e continuada dos profesionais.

d) A consideración dos centros e servizos sanitarios, tamén, como centros de investigación científica e de formación dos profesionais, na medida que reúnan as condicións adecuadas a tales fins.

e) A revisión permanente das metodoloxías docentes e as ensinanzas no campo sanitario para a mellor adecuación dos coñecementos profesionais á evolución científica e técnica e ás necesidades sanitarias da povoación.

f) A actualización permanente de coñecementos, mediante a formación continuada, dos profesionais sanitarios, como un dereito e un deber destes. Para iso, as institucións e centros sanitarios facilitarán a realización de actividades de formación continuada.

g) O establecemento, desenvolvemento e actualización de metodoloxías para a avaliación dos coñecementos adquiridos polos profesionais e do funcionamento do propio sistema de formación.

 

 

CAPÍTULO II

 Formación pregraduada

indice^ 

Artigo 13. Da formación universitaria.

 

1. A Comisión de Recursos Humanos do Sistema Nacional de Saúde informará, con carácter preceptivo, os proxectos de reais decretos polos que, conforme ao previsto no artigo 34 da Lei Orgánica 6/2001, do 21 de decembro, de Universidades, se establezan os títulos oficiais e os directrices xerais dos seus correspondentes plans de estudos, cando tales títulos correspondan a profesións sanitarias.

2. Cando así se estime necesario, para conseguir unha maior adecuación da formación dos profesionais ás necesidades do sistema sanitario, aos avances científicos e técnicos, ou ás disposicións da Comunidade Europea, o Ministro de Sanidade e Consumo poderá, previo acordo da Comisión de Recursos Humanos do Sistema Nacional de Saúde, instar ao Ministerio de Educación, Cultura e Deporte para que inicie o trámite de establecemento de novos títulos ou de revisión e incorporación de novas áreas de coñecemento nas directrices xerais dos plans de estudo que correspondan.

3. De acordo co disposto no artigo 44 da Lei Orgánica de Universidades, a determinación do número de alumnos admitidos á formación pregraduada, responderá ás necesidades de profesionais sanitarios e á capacidade existente para a súa formación.

 

Artigo 14. Concertos entre as universidades e os servizos de saúde, institucións e centros sanitarios.

 

As universidades poderán concertar cos servizos de saúde, institucións e centros sanitarios que, en cada caso, resulten necesarios para garantir a docencia práctica das ensinanzas de carácter sanitario que así o requiran. As institucións e centros sanitarios concertados poderán engadir á súa denominación o adxectivo universitario.

Corresponde ao Goberno, a proposta conxunta dos Ministerios de Educación, Cultura e Deporte e de Sanidade e Consumo, previo informe do Consello de Coordinación Universitaria, o establecemento das bases xerais ás que terán que adaptarse os indicados concertos, nas que se preverá a participación do órgano competente das comunidades autónomas nos concertos singulares que, conforme a aquelas, se subscriban entre universidades e institucións sanitarias.

  

CAPÍTULO III

Formación especializada en Ciencias da Saúde

indice^ 

SECCIÓN 1a. OBXECTO E DEFINICIÓNS

indice^ 

Artigo 15. Carácter e obxecto da formación especializada.

 

1. A formación especializada en Ciencias da Saúde é unha formación regrada e de carácter oficial.

2. A formación especializada en Ciencias da Saúde ten como obxecto dotar os profesionais dos coñecementos, técnicas, habilidades e actitudes propias da correspondente especialidade, de forma simultánea á progresiva asunción polo interesado da responsabilidade inherente ao exercicio autónomo desta.

 

Artigo 16. Títulos de Especialistas en Ciencias da Saúde.

 

1. Corresponde ao Goberno, a proposta dos Ministerios de Educación, Cultura e Deporte e de Sanidade e Consumo, previo informe da Comisión de Recursos Humanos do Sistema Nacional de Saúde, do Consello Nacional de Especialidades en Ciencias da Saúde e da organización ou organizacións colexiais que correspondan, o establecemento dos títulos de Especialistas en Ciencias da Saúde, así como a súa supresión ou cambio de denominación.

2. O título de especialista ten carácter oficial e validez en todo o territorio do Estado.

3. Sen prexuízo das facultades que asisten aos profesionais sanitarios citados nos artigo 6.2 e 7.2 desta lei, nin dos dereitos recoñecidos, por norma legal ou regulamentaria, a quen estea habilitado para desempeñar praza de especialista sen o correspondente título, a posesión do título de especialista será necesaria para utilizar de modo expreso a denominación de especialista, para exercer a profesión con tal carácter e para ocupar postos de traballo con tal denominación en centros e establecementos públicos e privados.

 

Artigo 17. Expedición do título de especialista.

 1. Os títulos de especialista en Ciencias da Saúde serán expedidos polo Ministerio de Educación, Cultura e Deporte.

2. A obtención do título de especialista require:

a) Estar en posesión do título de Licenciado ou Diplomado Universitario que, en cada caso, se esixa.

b) Acceder ao sistema de formación que corresponda, así como completar este na súa integridade de acordo cos programas de formación que se establezan, sen prexuízo do establecido no artigo 23 desta lei para o suposto de nova especialización.

c) Superar as avaliacións que se determinen e depositar os dereitos de expedición do correspondente título.

 

Artigo 18. Recoñecemento profesional de títulos de especialista obtidos en Estados estranxeiros.

 

1. O Goberno, a proposta do Ministerio de Sanidade e Consumo, establecerá os supostos e procedementos para o recoñecemento en España de títulos de especialista obtidos en Estados non membros da Unión Europea, conforme ao que, se é o caso, establezan os tratados e convenios internacionais que resulten de aplicación.

2. O recoñecemento de títulos de especialista previsto no número anterior, terá efectos profesionais, pero non académicos. Para que estes últimos efectos se produzan e tales títulos habiliten para acceso a corpos docentes universitarios e a prazas vinculadas en hospitais, será necesario a súa previa homologación polo procedemento que estableza o Goberno a proposta do Ministerio de Educación, Cultura e Deporte.

3. O recoñecemento de títulos de especialista obtidos en Estados membros da Unión Europea, ou en Estados nos que resulte de aplicación a libre circulación de traballadores e a liberdade de establecemento e libre prestación de servizos dos profesionais, aterase ao que establezan as normas comunitarias reguladoras do dito recoñecemento.

 

 

SECCIÓN 2a. DA ESTRUTURA E A FORMACIÓN NAS ESPECIALIDADES EN CIENCIAS DA SAÚDE

indice^ 

Artigo 19. Estrutura xeral das especialidades.

 

1. Poderán establecerse especialidades en Ciencias da Saúde para os profesionais expresamente citados nos artigos 6 e 7 desta lei.

Tamén poderán establecerse especialidades en Ciencias da Saúde para outros titulados universitarios non citados nos preceptos mencionados, cando a súa formación de pregrao se adecúe ao campo profesional da correspondente especialidade.

2. As especialidades en Ciencias da Saúde agruparanse, cando iso proceda, atendendo a criterios de troncalidade. As especialidades do mesmo tronco terán un período de formación común dunha duración mínima de dous anos.

3. O Goberno, ao establecer os títulos de especialista en Ciencias da Saúde, determinará o título ou títulos necesarios para acceder a cada unha das especialidades, así como o tronco no que, se é o caso, se integran.

 

Artigo 20. Sistema de formación de especialistas.

 

1. A formación de Especialistas en Ciencias da Saúde implicará tanto unha formación teórica e prática como unha participación persoal e progresiva do especialista en formación na actividade e nas responsabilidades propias da especialidade de que se trate.

2. A formación terá lugar polo sistema de residencia en centros acreditados.

En todo caso, os centros ou unidades nos que se desenvolva a formación deberán estar acreditados conforme ao previsto no artigo 26.

3. A formación mediante residencia aterase aos seguintes criterios:

a) Os residentes realizarán o programa formativo da especialidade con dedicación a tempo completo. A formación mediante residencia será incompatíbel con calquera outra actividade profesional ou formativa, con excepción dos estudos de doutoramento. 

b) A duración da residencia será a fixada no programa formativo da especialidade e sinalarase conforme ao que dispoñan, se é o caso, as normas comunitarias.

c) A actividade profesional dos residentes será planificada polos órganos de dirección conxuntamente coas comisións de docencia dos centros de forma tal que se incardine totalmente no funcionamento ordinario, continuado e de urxencias do centro sanitario.

d) Os residentes deberán desenvolver, de forma programada e tutelada, as actividades previstas no programa, asumindo de forma progresiva, segundo avancen na súa formación, as actividades e responsabilidade propia do exercicio autónomo da especialidade.

e) As actividades dos residentes, que deberá figurar no Libro de Residente, serán obxecto das avaliacións que regulamentariamente se determinen. En todo caso existirán avaliacións anuais e unha avaliación final ao remate do período de formación.

f) Durante a residencia establecerase unha relación laboral especial entre o servizo de saúde ou o centro e o especialista en formación. O Goberno, atendendo ás características específicas da actividade formativa e da actividade asistencial que se desenvolve nos centros sanitarios, e de acordo cos criterios que figuran neste capítulo e na disposición adicional primeira desta lei, regulará a relación laboral especial de residencia.

4. Os principios establecidos no número anterior e os demais que figuran nas seccións 1a e 2a deste capítulo, poderán ser adaptados polo Goberno ás específicas características da formación especializada en Ciencias da Saúde das profesións previstas nos artigos 6.2, parágrafos b), c) e d), 6.3 e 7 desta lei.

 

Artigo 21. Programas de formación.

 

1. Os programas de formación das especialidades en Ciencias da Saúde deberán especificar os obxectivos cualitativos e cuantitativos e as competencias profesionais que ten que cumprir o aspirante ao título ao longo de cada un dos cursos anuais en que se dividirá o programa formativo.

2. Os programas de formación serán elaborados pola Comisión Nacional da Especialidade. Unha vez ratificados polo Consello Nacional de Especialidades en Ciencias da Saúde e previo informe da Comisión de Recursos Humanos do Sistema Nacional de Saúde e do Ministerio de Educación, Cultura e Deporte, serán aprobados polo Ministerio de Sanidade e Consumo.

Os programas de formación serán periodicamente revisados e actualizados polo procedemento previsto no parágrafo anterior.

Unha vez aprobados, os programas de formación publicaranse no "Boletín Oficial do Estado" para xeral coñecemento.

3. Cando se trate de especialidades dun mesmo tronco, o programa do período de formación común elaborarase por unha comisión específica composta por representantes das Comisións Nacionais das especialidades correspondentes.

4. No caso de especialidades pluridisciplinares, os programas de formación poderán prever traxectos de formación específica en función das titulacións de procedencia.

Artigo 22. Acceso á formación especializada.

 

1. O acceso á formación sanitaria especializada efectuarase a través dunha convocatoria anual de carácter nacional.

2. O Ministerio de Sanidade e Consumo, previo informe do Ministerio de Educación, Cultura e Deporte e da Comisión de Recursos Humanos do Sistema Nacional de Saúde, establecerá as normas que regularán a convocatoria anual que, en todo caso, consistirá nunha proba ou conxunto de probas que avaliará coñecementos teóricos e prácticos e as habilidades clínicas e comunicativas, así como nunha valoración dos méritos académicos e, se é o caso, profesionais, dos aspirantes.

As probas serán específicas para as distintas titulacións académicas que poidan acceder ás diferentes especialidades. Así mesmo, poderán establecerse probas específicas por especialidades troncais.

3. O acceso das persoas con discapacidade á formación sanitaria especializada, sempre que o grao de discapacidade sexa compatíbel co desempeño das funcións correspondentes á especialidade á que se opta, inspirarase nos principios de igualdade de oportunidades, non discriminación e compensación de desvantaxes, procedéndose, se é o caso, á adaptación das probas ás necesidades especiais e singularidades destas persoas.

4. Regulamentariamente, determinaráse o sistema de adxudicación de todas as prazas ofertadas na convocatoria anual, que se efectuará de acordo á orde decrecente da puntuación obtida por cada aspirante, coas peculiaridades que se establezan respecto ás prazas de centros de titularidade privada.

5. A oferta de prazas da convocatoria anual fixarase, previos informes do Consello Nacional de Especialidades en Ciencias da Saúde e do Ministerio de Educación, Cultura e Deporte, pola Comisión de Recursos Humanos do Sistema Nacional de Saúde, atendendo ás propostas realizadas polas comunidades autónomas, ás necesidades de especialistas do sistema sanitario e ás dispoñibilidades orzamentarias.

  

Artigo 23. Formación para unha nova especialización.

 

Os Especialistas en Ciencias da Saúde con, polo menos, cinco anos de exercicio profesional como tales, poderán obter un novo título de especialista, en especialidade do mesmo tronco que a que posúan, polo procedemento que se determine, que en todo caso conterá unha proba para a avaliación da competencia do aspirante no campo da nova especialidade.